Waarom Niet VZW
(in oprichting)
Hof ter Hamme
Ninoofsesteenweg 148
1570 Vollezele
GSM 0479/29.90.09 ( Rein )
GSM 0473/53.19.58 ( An )
Opgepast er zijn verschillende
Ninoofsesteenwegen!
Wij zijn gelegen op de N255
tussen Denderwindeke (Ninove)
en Vollezele (Galmaarden).
Deze 2 dorpen zijn ideaal
als referentieplekken.
Geschiedenis
In oude documenten van het ministerie van financiën vinden we samengevat en vertaald volgende referenties van de boerderij: De abdij van Vorst bezat te Vollezele drie pachthoeven. Zij kwamen voort van aanzienlijke schenkingen aan de abdij gedaan tussen 1133 en 1136. De boerderij wordt daar het Hof te Hamme genoemd en de hele pachtgeschiedenis met rijkdommen en verbouwingen van in 1426 wordt beschreven, met het verval in de oorlog van 1586 en de heropleving daarna en de bandmet het klooster. In 1718 wordt de graanpacht omgezet in een geldpacht. De in deze documenten laatst beschreven verbouwingen dateren van 1685. Als gevolg van het omwaaien van een koetshuis wordt bij de heropbouw de hoeve als vierkantshoeve gesloten met een poort, een koetshuis en schapenstallen.
De originele tekst:
De pachthoeven der Abdij van Vorst.
De Hoven Van Vorst, te Vollezeel.
De abdij bezat te Vollezeel drie pachthoeven; zij kwamen voort van aanzienlijke schenkingen aan de abdij gedaan tussen 1133 en 1136, door Nicolaas, bisschop van Kamerijk, en de Vrouwe van Baulers met haar zoon Philippus. Hetog Jan van Babant bevestigde dit eigendomsrecht in 1297.
Het hof te Reinsberg, eertijds het voornaamste, is het witte hof in de glooiïng van den heuvelkam die van Zavelberg naar Spieringen gaat; het Hof te Hamme ligt in de laagte, langs den Steenweg naar Ninove, in een inham van alluvialen grond gevormd door een kleine beek; het hof te Reepingen, is het schoone, stevig in kwadraat gebouwde hof, in het zuiden der dorpskom. De muur langs de straat vertoont een steen met het wapen van Vorst.
Het hof te Hamme.
In 1426 neemt Willem Alaems, zoon van Jan, het hof te Hamme in pacht. Zijn voorganger was Joes van Beelinghem. De huurprijs bedroeg 24 m. rogge, 24m. haver, 2 stenen vlas en 24 gulden henegouwsch. - Zooals in de pachtbrieven van dien tijd wordt bepaald hoe hagen en tuinen moeten zijn rondom elk stuk land, en hoe de "gheerden" op de wilgen. De "elsbroek" moet eind pacht eén jaar oud zijn. Op het einde van zijn termijn moet hij op de hoeve het havengoed laten dat hij er overgenomen heeft, namelijk "4 peerden met hernassche te weten met hare gerele, strenge ende hoescole (15) gescat op 30 ponden 30 scellingen henegouwsch. Item 2 swerte blare coyen ende royen, ende een swert blaer calf ende een soch met seven cleyne verkens te gaen gescat 10 pond 30 scellinghen" Van andere goederen in gebruik is hier geen sprake.
Zijn opvolger is Peter de Winne. In eene rekening van 1475 wordt afgerekend met "peter de Winnemeester te Hamme" die 't geld verschoten had voor "een nuwe gebont ende ene solder opt selve gebont int dwoenhuys ende oic twee stallekens tusschen dwoenhuys ende coeyenstal" en voor "een solder in twoenhuys te leggen".
In 1508 is Raese Thienpont pachter op Hamme; alleen zijne pacht wordt vermeld: 15m.3 rasieren rogge, 15m. 3 ras. Haver en 6 st. vlas.
Gheert de vos "soen wijlen Gheerts ende Lysken Thienpont" huurde het hof, in 1558, voor 12 jaar tegen 29m. rogge, 29m. haver, 8 st. vlas en 25 Rgd.
In 1585, als opvolger van Gheert de Vos, huurt Sr Erasmus Thienpont, "bailliu van Apele ende secretaris van de grave van Arenberghe" ten behoeve van Johanna Thienpont, zijne zuster, het hof te Hamme "metten ettingen, broecken, elsbroecken, ende andere toebehoirten", voor 12 jaren.
De voorwaarden waren "anno 1586 om nyet, uyt dyen de goederen deur deze troubelen ende oirloghe teenemael verwoest ende verwildert ende op hen achterdeel zijn liggende".
De volgende jaren zal de pacht gelijdelijk stijgen om te komen op 16m., 18 Rgd. En 6 st. vlas. Het vlas zal zij mogen "verdinghen" (in geld betalen) tegen 10 stuivers den steen.
Zij zal op het einde van haar termijn het land laten in drie "aerden", "te weten het heydevelt groot 14b. 1d. met 4 tijdige voren wel ende lofflijc bederven en het wintercoren besaeyt, ende uyt de 14 b., 1 dagw. 40 roeden wel ende loffelyc bedreven als voren ende besayt met terwen ende de resterende landen van den hoeve te letene als in de beste hueringhe" - Wij mogen dus haar bedrijf schatten op circa 42b. winnende land. De pachte van Hamme moet, zoals de meeste andere hoeven, schapen houden in heltwinning met het klooster.
Jan de Sagre, getrouwd met Johanna Tienpont, hernieuwt de pacht in 1595, voor 12 jaar. De huurprijs is nu, de eerste negen jaren 16m. rogge, 16m. haver en 36 ponden henegouwch, en de drie resterende jaren, 18m. rogge, 18m. haver en 50p. h.; daarbij 6st. vlas gedurende heel de termijn. - Zij vernieuwen de pacht tegen de laatste voorwaarden, en voor 9 jaar, in 1608.
Na den dood van Jan de Sage wordt het hof in 1627 overgenomen door Geert de Middeleer, een zoon dien Joanna Tienpont had van haar eersten man, Adriaen Middeleer. Hij vernieuwde de pacht in 1636. - In deze pachtbrief komt eene voorwaarde voor, die wel gelijkt op ene bevestiging van een oud recht nopens prijzij, waarvan het vermelden misschien vroeger overbodig was: de pachter "sal int affscheyden van desen nieuwe pacht moeten laten de grooten overhamme groot 12b. 1d. 80r. besayt met wintercoren, waer van een partije oock met terwe, maer wesensal tot proffijt van tclooster alleen sonder daer voor yet te preetendeeren oft te korten, tsy van saysel opt labeur oft andersints. Item theydervelt groot 14b. 1d. 40r. sonder die ketse moet hy laeten besaeyt met havere tot proffyt van tclooster sonder eenighe pretentie als voorgeschreven. Ende den kerckelst en den rouselaer moeten blyven breeck, eens geackert."
De schoonzoon van de Middeleer, Christoffel van Wetter, volgt hem op als pachter in 1645; na hem, in 1663, hernieuwt zijne weduwe, Catelijne de Middeleer met haar zonen Philips en Gheeraert de pacht. De huurprijs was intusschen, als gevolg van de rustige jaren, gestegen tot 13m. 3 sist. tarwe, 10m. 3s. rogge, 10m. 3s. haver, 1m. erwte, 6 vette hamels en 2p. 16 artois.
In 1671 komt de familie Walraevens op het hof; zij zal er blijven tot op het einde der 18de eeuw. Tot 1709 was het Jacob Walraevens, na hem zijn zoon Francis, die rond 1740 opgevolgd werd door zijne weduwe Catherine Walckiers; Haar zoon Peeter was de laatste huurder van de abdij van Vorst.
Het hof bedroeg in de 18de eeuw 40b. 1 dagw. Winnende land en 13b. weiden.
Van af 1718 wordt de graanpacht omgezet in eene geldpacht: 483 gulden voor het land; de vleespacht blijft 6 vette hamels; de weidepacht is 170 gulden, en de pacht van eén kanton tienden 210 gulden. - De huurprijs in 1781 wordt eene globale geldpacht van 1000 gulden.
Nopens het wedervaren van de gebouwen vermeldt de Cronicke van Vorst: "in 1685 is door de groote wint omgewayt het waegenhuys op het pachthof van Ham te Vollezeel, tgene gebouwt was in het midden van het pachthof. Daer het selve hot niet en is dan dootlage ofte quack soo costmen het waegenhuys aldaer staende qualijck gebruycken; diensvolgens sijn wij geobligeert geweest tselve van aldaer wegh te nemen ende hebben dan gereadight gevonden het waeghenhuys te stellen tusschen de schaepstallen ende schuerealwaer het pachthof open lag. Soo hebben dan aldaer in augustus 1685 het pachthof gesloten met een poort ende een waeghenhuis van twee remysen tusschen de schuer en de schaepestallen waerdoor de pachter grooten vrijdom bekomen heeft wat de beesten te velde loopende altijd groote schade deden."